Muzeum Interaktywne Centrum Edukacji Teatralnej: Teatr zamknięty w multimediach

Każdy spektakl teatralny jest kombinacją bardzo wielu różnych czynników, za którymi stoi doświadczenie i wiedza ich twórców. Jednym z miejsc gdzie można lepiej poznać życie teatru i proces powstawania spektakli jest Muzeum Interaktywne Centrum Edukacji Teatralnej w Krakowie.

 

Zlokalizowany na krakowskim Starym Mieście MICET jest instytucją, która nie daje sklasyfikować tylko do jednego rodzaju działalności. Chociaż w swojej nazwie – Muzeum Interaktywne Centrum Edukacji Teatralnej – zawiera człon muzealny, to jednak nie znajdziemy tutaj zbiorów typowych dla tego rodzaju przestrzeni. Nie ma tutaj również klasycznych gablot z eksponatami czy artefaktami. W ramach działalności instytucji ma być przede wszystkim prowadzona edukacja na temat teatru i wszystkich elementów związanych z jego działalnością. Jak przyznaje Anna Litak, autorka scenariusza MICET i pomysłodawczyni projektu, najważniejszym przedmiotem w tej przestrzeni mają być zwiedzający. Nie jest to instytucja dedykowana teatrologom czy znawcom teatru, ale każdej osobie która ma ochotę zaczerpnąć wiedzy nie tylko o krakowskim Teatrze Starym, w budynku którego zlokalizowane zostało centrum, ale także poznać tajniki funkcjonowania elementów tworzących spektakl teatralny.

MICET ma być miejscem, które ma także przełamywać bariery i otwierać świat teatru osobom, które nigdy wcześniej nie zasiadały na jego widowni.

W multimedialnej przestrzeni zainstalowane zostały interaktywne stanowiska, na których zwiedzający mogą zmierzyć się z zadaniami aktorskimi, wyzwaniami scenograficznymi, reżyserią, a także tworzeniem światła i dźwięku dla potrzeb teatru. Zgodnie z założeniami jest to przede wszystkim miejsce ćwiczeń i gier edukacyjnych, a dopiero w drugiej kolejności ekspozycja. Każde stanowisko stymuluje zwiedzającego do pewnych interakcji, do realizacji określonych czynności. Chociaż ścieżka zwiedzania jest narzucona przez układ pomieszczeń, to jednak cała przestrzeń może być zgłębiana w dowolny sposób.

Za sprawą znajdującej się w obiekcie Mediateki, zwiedzający mogą także zapoznać się z multimedialną biblioteką historii i twarzy Teatru Starego i tym samym zasięgnąć wiedzy o dorobku i przeszłości tej instytucji.

Jak powstał MICET?

Realizacja projektu rozpoczęła się w 2014 roku. Pomysłodawcą stworzenia MICET i kuratorem przestrzeni jest Pani Anna Litak. Koncepcja architektoniczna przestrzeni została wyłoniona w ramach konkursu. Należy zwrócić jednak uwagę, że realizacja całej inwestycji nie była zadaniem prostym, przede wszystkim ze względu na fakt, że instytucja mieści się w zabytkowej kamienicy będącej od wielu lat siedzibą Teatru Starego. W związku z tym na etapie prac wykonawczych pojawił się szereg ograniczeń i trudności wynikających chociażby z tego, że obiekt składa się tak naprawdę z kilku budynków i jest objęty nadzorem konserwatora. Ponadto, była to także skomplikowana realizacja ze względu na układ pomieszczeń, których ściany, z wyjątkiem drobnych modyfikacji, musiały pozostać nienaruszone, co narzuciło układ całej przestrzeni.

Aranżacją wnętrz i wykonaniem scenografii zajęła się krakowska Fabryka Dekoracji, za opracowanie contentu była odpowiedzialna firma ArtFM, zaś zadania przygotowania projektu rozwiązań multimedialnych oraz ich dostawy i uruchomienia, także produkcji aplikacji oraz dostarczenia systemu zarządzania treścią i ekspozycją należały do firmy New Amsterdam.

kia8350-copy
Fot. Jacek Kochański.

Historia i multimedia

Największym ekranem multimedialnym znajdującym się w MICET jest rozwiązanie przygotowane dla potrzeb Mediateki. Jest to duże stanowisko multimedialne składające się z sześciu wbudowanych w ścianę, monitorów bezszwowych NEC X55UNS ustawionych w pozycji portretowej obok siebie. Zestawowi towarzyszy duża nakładka dotykowa firmy Videofonika wpięta do komputera zarządzającego ekranami. Nakładka korzysta z technologii podczerwieni. Przy ekranie znajdują się nadajniki i detektory promieniowania, przenoszące punkt, w którym użytkownik dotyka szyby, do systemu komputerowego. Dla potrzeb tego miejsca została stworzona specjalna aplikacja Mediateka. Z jej pomocą, na wspomnianym zestawie sześciu ekranów z nakładką dotykową wyświetla jest mozaika ułożona z pomniejszonych obrazków. Po dotknięciu każdego z nich, zwiedzający uzyskuje dodatkowe informacje na temat interesującego go zagadnienia.

Muzeum Interaktywne Centrum Edukacji Teatralnej new amsterdam

Za sterowanie całym tym systemem jest odpowiedzialna profesjonalna stacja robocza DELL, wyposażona w bardzo wydajne karty graficzne, potrafiące sprostać wymaganiom wyświetlania obrazu o rozdzielczości ponad 6000 pikseli w poziomie.

Interaktywna przestrzeń 

Twórcy rozwiązań multimedialnych dla MICET przykładali bardzo dużą wagę do tego, aby zachęcały one zwiedzających do czynnego zgłębiania wiedzy.

Większość stanowisk multimedialnych znajdujących się w obiekcie została wyposażona w różnorodne interakcje odpowiadające poruszanym zagadnieniom.

Jednym z takich stanowisk jest instalacja pozwalająca zwiedzającym na wejście w proces powstawania produkcji teatralnej i stanie się czynnym twórcą teatru. Jest to półkolisty mapping zrealizowany z pomocą projektorów NEC PX602UL. Dzięki specjalnej aplikacji, osoba pracująca przy tym stanowisku może za pomocą przygotowanych presetów stworzyć własną scenografię, starając się odtworzyć określoną inscenizację. To ćwiczenie ma za zadanie zaznajomić jego uczestnika z rolą i znaczeniem scenografii w przedstawieniu teatralnym i procesem jej powstawania.

Innym, bardzo interesującym stanowiskiem ćwiczeń jest miejsce, gdzie można nagrać film z własnym udziałem. Mamy tutaj system złożony z komputera, kamery Kinect i dużego 84-calowego ekranu NEC X841UH. Wyświetlani na ekranie aktorzy prezentują różnorodne sceny i ekspresyjną mimikę, zachęcając, aby zwiedzający starał się je naśladować. To jak dokładnie są one odtwarzane i czy są zgodne z tym co bohater miał na myśli, jest weryfikowane właśnie z pomocą kamery Kinect.

Dlaczego w MICET postawiono na projektory laserowe?

Aby wyświetlić gotową scenografię przygotowaną przez odwiedzających zastosowane zostały w projektory firmy NEC bazujące na najnowszej technologii laserowej. Łącznie w obiekcie pracuje aż osiemnaście urządzeń PX602UL i PX602WL bazujących właśnie na źródle laserowym z obiektywami NP33ZL i NP35ZL. Jak przyznają specjaliści z firmy New Amsterdam, wykorzystanie tej technologii daje zasadnicze zalety. Najważniejszą z nich jest obniżenie kosztów eksploatacji i serwisowania. Zależnie od konkretnej konfiguracji i intensywności użytkowania, taki projektor może pracować bezobsługowo nawet do pięciu lat. W przypadku stałej ekspozycji, w której pracują projektory oparte na żarówkach, źródła muszą być wymieniane raz w roku, czasem nawet raz na pół roku. Podczas takiej wymiany projektor jest poruszony, a co za tym idzie cały efekt mappingu trzeba budować na nowo, co z kolei wiąże się z dodatkowymi kosztami.

kia9179-copy
Fot. Jacek Kochański.

Zdaniem firmy New Amsterdam tam, gdzie mamy projekcję realizowaną z pojedynczego projektora problem nie jest tak bardzo zauważalny, ponieważ jej przywrócenie do stanu sprzed wymiany żarówki nie wiąże się ze skomplikowanym procesem kalibracji całej projekcji, jak ma to miejsce w przypadku mappingu. Dlatego też tam, gdzie mamy tego rodzaju projekcję najlepszym rozwiązaniem jest właśnie projektor laserowy, ze względu na długowieczność źródła światła.

Sygnały do projektorów w tym stanowisku są wysyłane ze stacji roboczej wyposażonej w karty graficzne z rodziny AMD Fire. Rozdzielczość natywna tej projekcji to aż 4K, w związku z czym bardzo istotną kwestią był dobór takich rozwiązań, które pozwolą na efektywne renderowanie bardzo dużych materiałów graficznych. Z racji uwarunkowań scenograficznych, komputer jest zainstalowany na profesjonalnej kratownicy, wraz z projektorami. Ze względu na to, że odległość między urządzeniami jest niewielka, nie ma konieczności transmisji sygnałów na dalekie odległości, a sygnały do projektora są podawane z pomocą połączenia Display Port.

Muzeum Interaktywne Centrum Edukacji Teatralnej: new amsterdam

Teatralny dźwięk

Oprócz ogromnego dotykowego ekranu bezszwowego zastosowanego w Mediatece, w obiekcie pracuje także dziesięć mniejszych ekranów dotykowych IIyama: pięć 23-calowych T2336MSC-B2 i pięć 27-calowych T2736MSC-B2. Z ich pomocą wyświetlane są w różnych miejscach dedykowane prezentacje. Jednak jeden z nich ma powierzone szczególne zadanie.

Instalując 23 calowy monitor dotykowy w specjalnie przygotowanym pudełku scenograficznym przypominającym swoim wyglądem konsoletę DJ, udało się zrealizować scenariusz, w którym użytkownik może miksować kanały dźwiękowe i sterować efektami audio, tak jak ma to miejsce w trakcie prawdziwego spektaklu. Do tego celu wykorzystany został niewielki komputer Intel Next Unit Computer (NUC) szóstej generacji z systemem operacyjnym Windows 10. Taki zestaw umożliwia płynną realizację wszystkich czynności w locie. Możliwości i wydajność tych komputerów jest mile zaskakująca. Jednak dzięki ich niewielkim gabarytom, komputer NUC udało się zainstalować wprost w stanowisku interaktywnym, bez konieczności transmitowania sygnałów z odległej, dużej jednostki roboczej. Warto nadmienić także, że wszystkie komputery wykorzystane w projekcie odznaczają się pasywnym chłodzeniem, co pozwala na minimalizację niepotrzebnego hałasu na wystawie.

O ile wszystkie źródła sygnałów video znajdują się w MICET blisko urządzeń wyjściowych, a więc ekranów bądź projektorów to rozwiązania audio zdecydowano się umieścić w serwerowni. Dla potrzeb nagłośnieniowych całego centrum zastosowano trzy wzmacniacze instalacyjne marki Crown: DCi2/600N, DCi4/300N oraz DCi8/600N. Zajmują się one zasilaniem głośników JBL AC15, JBL AC16 oraz JBL Control 45C/T. Ponadto na stanowiskach wykorzystane zostały także monitory JBL LSR 705i.

Tam gdzie teatr spotyka informatykę

MICET jest przestrzenią, która wymagała zastosowania nie tylko wielu urządzeń do wyświetlania obrazu i odtwarzania dźwięku, ale także wielu, różnorodnych rozwiązań informatycznych.

Dla potrzeb poszczególnych stanowisk przygotowany został szereg napisanych specjalnie dla tego miejsca aplikacji. Zostały one napisane w oparciu o środowisko Flash, a także silnik Unity i platformę programistyczną .NET firmy Microsoft. Do zbudowania zawartości merytorycznej w tych aplikacjach zostały wykorzystane zdigitalizowane zbiory tekstów, nagrań i zdjęć Teatru Starego. Na etapie tworzenia aplikacji przykładano bardzo dużą wagę, aby poszczególne ćwiczenia były możliwie najbardziej zbliżone do czynności, które wykonuje się w trakcie prac nad spektaklem, bądź już na scenie w trakcie jego trwania. Za sprawą tego zespół programistyczny cały czas współpracował z ludźmi, którzy są realnie zaangażowani w funkcjonowanie teatru i powstawanie nowych produkcji.

Muzeum Interaktywne Centrum Edukacji Teatralnej: new amsterdam

Wszystkie urządzenia wykorzystywane do projekcji i wyświetlania obrazu są wpięte do jednej sieci LAN pozwalającej na ich diagnostykę, obsługę i konfigurację. Dodatkowo do komputerów podane są także sygnały USB, a do lamp standardowy DMX pozwalające na szybką konfigurację w przypadku awarii sieci.

Całym systemem zarządza na kilku warstwach dostarczone przez New Amsterdam oprogramowanie o Lighthouse. Po pierwsze aplikacja uruchamia sprzęt o zadanych godzinach zgodnie z przygotowanym harmonogramem. Po drugie odpowiada za wyświetlanie contentu, ponadto z pomocą tego samego oprogramowania, dzięki temu, że wszystkie projektory są połączone w sieci LAN użytkownik otrzymuje informacje o statusie pracy urządzeń czy np. o ilości przepracowanych godzin źródła w projektorach.

Ponadto system ten daje jeszcze jedną funkcjonalność. Goście MICET mogą z pomocą biletu RFID zapisywać swoje działania i efekty ćwiczeń realizowanych na poszczególnych stanowiskach. Dzięki temu biletowi, zrealizowane zadania są przypisywane do konkretnej osoby. Po wizycie w obiekcie, zwiedzający może udać się już w domu na specjalny portal MICET, gdzie po podaniu kodu ze swojego biletu RFID otrzymuje dostęp do zrealizowanych przez siebie ćwiczeń.

To nowatorska technologia stworzona do celów edukacyjnych po raz pierwszy właśnie w krakowskim obiekcie i zachęcająca zwiedzających do dalszych aktywności już po zakończeniu zwiedzania.

Podsumowanie

Muzeum Interaktywne Centrum Edukacji Teatralnej to przestrzeń odpowiadająca wymaganiom współczesnej, multimedialnej przestrzeni edukacyjnej. Chociaż na pozór instalacja przypomina miejsca służące rozrywce, to jej najważniejszym elementem jest edukacja. Tutaj multimedia są tylko pewnym narzędziem pozwalającym na przekazanie gruntownej i bardzo przekrojowej wiedzy merytorycznej. MICET to nie lunapark, ale poważna jednostka ćwiczeń i edukacji, chociaż podana w nowoczesnej, lekkiej i przyjemniej formie.

 

Tekst: Łukasz Kornafel
Artykuł pierwotnie ukazał się w grudniowym wydaniu magazynu AV Integracje, nr 2 (2) grudzień 2016

Dodaj komentarz