Ile kosztuje ekspozycja multimedialna w muzeum?

Współczesne muzeum więcej ma wspólnego z przygodą niż gablotą z tradycyjnie rozumianymi zbiorami. To przenikające się wzajemnie historia i nowe technologie. Stworzenie takiego miejsca wiąże się z konkretnymi kosztami. Ile kosztuje wykonanie ekspozycji multimedialnej lub muzeum narracyjnego? Dziś postaramy się odpowiedzieć na to pytanie.

 

Jak powinna wyglądać współczesna wystawa lub muzeum? Punktem wyjścia jest zdefiniowanie ich funkcji. Jednym z zadań muzeum jest “służba” społeczeństwu i jego samorozwojowi. Jeżeli naszym celem ma być kształtowanie umysłów, zdecydowanie lepiej koncepcyjnie “skręcić” w stronę muzeum narracyjnego. Tego typu muzea są bardziej otwarte na ludzi i edukują skuteczniej, stawiając (o ile pozwala na to charakter wystawy) na naukę poprzez zabawę, czyli edutainment. Ta koncepcja ma oczywiście swoich zwolenników jak i przeciwników. Przeciwnicy jako nadrzędną rolę muzeów wskazują możliwość obcowania z kulturą i sztuką. W muzeum narracyjnym głównym odbiorcą jest osoba, którą trzeba zacząć lub jeszcze edukować.

Dlaczego warto postawić na muzeum narracyjne z multimediami?

Muzeum narracyjne jest odpowiedzią na obecne zmiany społeczne, wywołane postępem technicznym, który wpłynął na styl życia, sposób komunikacji, ale przede wszystkim na pracę mózgu, koncentrację i percepcję. Czy wiesz, że uczniowie o wiele sprawniej poruszają się w świecie technologii niż ich nauczyciele? Najmłodsze pokolenie dużo lepiej przyswaja informacje w formie interaktywnej niż tradycyjnej. Dokładnie na tę zmianę odpowiada koncepcja multimedialnej narracji w muzeum.

Muzeum narracyjne to opowieść, która zakłada odwołanie się do emocji oraz wrażenia zmysłowego za pomocą twórczego łączenia artefaktów, historii i nowych technologii.

Przygotowanie odpowiedniej wystawy muzealnej to proces, który wymaga wiedzy i doświadczenia ekspertów. Koszt koncepcji i wykonania ekspozycji multimedialnej zależy od wielu czynników. Tworząc ekspozycję myślimy nie tylko o tym jaką fascynującą opowieść przedstawimy. Musimy również skupić się na bardziej przyziemnych sprawach. Należą do nich m.in. budynek, w którym ma znajdować się muzeum i jego konstrukcja, budżet, charakter ekspozycji, grupa docelowa, dostępne zbiory oraz liczba stanowisk multimedialnych. Wszystkie te elementy mają zasadniczy wpływ na cenę opracowania koncepcji, jak również determinują dalsze działania.

Dziś ekspozycja bez wykorzystania multimediów należy do rzadkości. Mnogość dostępnych technik i rozwiązań ogranicza w zasadzie tylko budżet, dlatego w tej kwestii trzeba wykazać się zdrowym podejściem.

Technologia daje kuratorom i projektantom ogromne możliwości. Może znieść pewne fizyczne ograniczenia, ale jednocześnie wymaga dojrzałego podejścia do projektu.

Za pomocą aranżacji przestrzenno-plastycznej, scenografii oraz odpowiedniego oświetlenia można kreować doświadczenia spójne z ideą, którą wystawa ma przekazać. Współczesne narzędzia (ekrany, aplikacje, stoły multimedialne itp.) pozwalają łatwo dostosować się zarówno do starszych, jak i młodszych odbiorców. Można ich dotknąć, usłyszeć czy wejść z nimi w interakcję. Dzięki temu wzbudzamy mocniejsze doznania u zwiedzającego wystawę.

Pytanie brzmi: ile te emocje kosztują? Jak obliczyć przewidywany koszt opracowania i budowy ekspozycji multimedialnej w muzeum?

Trzy kategorie kosztów

Nasze doświadczenie podpowiada nam, że na etapie wstępnego budżetowania w momencie pisania wniosków lub programów edukacyjno-kulturalnych, najlepszym rozwiązaniem jest przyjęcie metody szacowania kosztów w oparciu o planowaną powierzchnię muzeum czy wystawy. Należy jednak zaznaczyć, że nasze wyliczenia dotyczą tylko projektu i wyposażenia wystawy, nie uwzględniają prac budowlanych budynku. Można zastosować więc wzór:

planowany budżet / metry kw. wystawy = kwota za 1 m kw. wystawy netto

Przyjmujemy, że kwoty te można podzielić na trzy grupy:

  • wysoki – 7-11 tys. zł/m kw. wystawy netto
  • optymalny – 4-6 tys. zł/m kw. wystawy netto
  • dostateczny – poniżej 3 tys. zł/m kw. wystawy netto

Czym charakteryzują się poszczególne grupy cenowe?

Premium, czyli Muzeum II Wojny Światowej, Hydropolis i Podziemia Rynku

Najwyższa kwotowo grupa to pod względem aranżacyjnym i technicznym obecnie poziom światowy. Nie można oczywiście wskazać górnej kwoty, gdyż jest ona nieograniczona, jednak minimum z jakim należy się liczyć, by osiągnąć taki standard to 8-12 tys. zł/m kw. wystawy. Do przygotowania takiej ekspozycji wykorzystywane są: wysokiej klasy sprzęt multimedialny, scenografia wykonana z bardzo dobrej jakości materiałów, odpowiednie oświetlenie i nagłośnienie.

Przeważnie ekspozycje znajdują się na dużych przestrzeniach, do których przystosowuje się koncepcję oraz scenariusz wystawy (to komfortowa sytuacja, gdy twórców bardziej niż budżet ogranicza fizyczna przestrzeń i wyobraźnia). Istotnym elementem jest przygotowanie oraz produkcja filmów, aplikacji i prezentacji multimedialnych. Im wyższy budżet, tym lepszy poziom. W przypadku produkcji filmowej możliwe jest wynajęcie studia, aktorów, dodanie efektów specjalnych, stworzenie dedykowanej ścieżki dźwiękowej lub wyprodukowanie materiału wideo w technice 360° czy też trójwymiarze. W efekcie z takim budżetem otrzymamy obraz jakości bliskiej produkcjom kinowym.

Przy dużych budżetach ekspozycje multimedialne można również wyposażyć w ciekawe rozwiązania techniczne, które ułatwiają pracę kuratorów wystawy.

Autorski system do zarządzania treścią i urządzeniami multimedialnym stworzył New Amsterdam. System Lighthouse pozwala na bieżącą aktualizację oraz zmiany w treściach wyświetlanych na ekranach. Zapewnia stały monitoring pracy urządzeń multimedialnych, a także integrację wyświetlanych treści np. z oświetleniem. Innym rozwiązaniem może być system do mierzenia ruchu – podobny zastosowano na wystawie dla dzieci “Na tropie Tomka” w Muzeum Śląskim w Katowicach (więcej na ten temat można przeczytać w Pulsie Biznesu).

Przykładem ekspozycji, na której zastosowano rozwiązania na najwyższym poziomie jest Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku. Obecnie jest to największa multimedialna wystawa w Polsce. W jej ramach stworzono 250 stanowisk multimedialnych, w tym 65 filmów dokumentalnych, ponad 100 interaktywnych prezentacji oraz zorganizowano 2 000 eksponatów. Scenariusz wystawy zakładał trzy bloki narracyjne oraz technologie audiowizualne, które mają pobudzić wyobraźnię widza i zaangażować go w historyczną podróż po wojennym krajobrazie. Koszt realizacji tego projektu to 50 mln złotych netto, powierzchnia wystawy – 5 tys. m kw. Koszt za jeden metr kwadratowy wynosił więc aż 10 tys. złotych.

muzeum II wojny światowej_new amsterdam

Inny przykład to wystawa Hydropolis stworzona w miejscu zabytkowego zbiornika wodnego we Wrocławiu. Na powierzchni 4 tys. metrów kwadratowych przygotowano oprawę multimedialną ekspozycji narracyjnej. W wodnym świecie znajdują się: projekcja 360° na zawieszonym ponad taflą wody globie, gry edukacyjne, aplikacje na ekrany, które reagują na dotyk lub ruch, stół multimedialny z dotykowymi mapami Wrocławia czy interaktywne kompendium wiedzy o wodzie składające się z 50 prezentacji multimedialnych z fotografiami, filmami, wykresami, animacjami oraz modelami 3D. Koszt ekspozycji edukacyjnej wyniósł blisko 30 mln zł., co oznacza, że na jeden metr kwadratowy przeznaczono ok. 8 tys. złotych.

muzeum wystawa interkatywna hydropolis_new amsterdam

Osiem metrów pod płytą Rynku Głównego w Krakowie znajduje się jedno z pierwszych nowoczesnych muzeów multimedialnych w Polsce – Podziemia Rynku. Zespół New Amsterdam miał przyjemność przygotować kompleksowe wyposażenie multimedialnej ekspozycji „Śladami europejskiej tożsamości Krakowa”. Na ponad 2 tys. metrów kwadratowych wystawienniczych powstało multimedialne widowisko, umożliwiające historyczny powrót do czasów średniowiecza i początków grodu Kraka. Klimat muzeum i nowych technologii doskonale oddaje artykuł Dawida Hajoka z Gazety Wyborczej:

Do głównej sali ekspozycyjnej wchodzi się przez ekran z mgły wodnej. Na nim wyświetlane są animowane scenki ze średniowiecza. Przez chwilę można się poczuć jak na targowisku. (…) słychać, jak handlarze zachwalają swoje towary: „Kup pan koszyk”, „Skrzynie z dębiny!”, „Pierścienie w dobrej cenie!”… (…) Z gęstej mgły wyłania się przestrzeń muzeum. Odtąd każdy krok ma znaczenie. (…) Ekrany dotykowe wbudowane w kolumny podpierające strop przedstawiają początki handlu i jego rozwój przez wieki.

Muzeum w liczbach przedstawia się następująco: 6 stanowisk multimedialnych, w tym dwa stanowiska rozszerzonej rzeczywistości, 6 filmów dokumentalnych, 4 gry edukacyjne dla dzieci oraz 5 animacji 3D, 600 trójwymiarowych skanów zabytkowych obiektów oraz pierwszy w Polsce teatr robotyczny „Legenda o dawnych Krakowie”. Efekty dźwiękowe odwzorowujące miejski gwar dodały atmosfery miejscu. Koszty tego przedsięwzięcia oscylował na poziomie 14 mln złotych, co daje 7 tys. złotych za metr kwadratowy wystawy.

muzuem w podziemiach kraków_new amsterdam

Średnia półka kosztowa, czyli centrum edukacyjne w Kielcach

Przygotowanie wystawy przy średnim budżecie jest nieco trudniejszym zadaniem, ale ciągle możliwym do zrealizowania na wysokim poziomie. Mając pewne ograniczenia finansowe, należy stosować zabiegi, które sprawiają, że projektanci muszą zwracać baczniejszą uwagą na wykorzystywane materiały, a w szczególności ich cenę.

Na pierwszy plan wysuwane są atuty miejsca, głównie dzięki oświetleniu. Wprawny obserwator dostrzeże skromniejszy budżet przede wszystkim w mniejszej różnorodności zastosowanych multimediów, czy w treściach wideo, którym bliżej do produkcji telewizyjnych niż kinowych.

Ograniczony budżet to nie tylko cięcia w sferze multimediów i technologii.

To także zdecydowanie mniejsza swoboda pisania scenariuszy zwiedzania ekspozycji – wciąż opowiadamy wybraną historię, ale na stosownie niższym poziomie.

Wystawą, którą pod względem budżetu klasyfikuje się do średniej półki jest Energetyczne Centrum Nauki w Kielcach. 500-metrową powierzchnię ekspozycji o energii wyposażono w 28 stanowisk edukacyjnych, kino 3D oraz laboratorium „Generator Mocy”. Za pomocą aplikacji rejestrującej ruchy goście mogą brać udział w grze i walczyć o 1. miejsce w energetycznym rankingu. Koszt projektu to 3 mln złotych, co po przeliczeniu daje nam kwotę 6 tys. złotych na metr kwadratowy wystawy. Co ciekawe, pod względem wizualnym i edukacyjnym ekspozycja w Kielcach niczym nie odbiega od droższych przedsięwzięć.

energetyczne centrum nauki_new amsterdam

Wystawa „na każdą kieszeń”

Najniższa półka kosztowa to wystawy wymagające wkładu pieniężnego na poziomie mniejszym niż 3 tys. za metr kwadratowy. W tym budżecie możemy stworzyć ekspozycję przede wszystkim na mniejszej powierzchni, w których to nie scenografia, a historia ma do odegrania najważniejszą rolę.

Stworzenie takiej ekspozycji wymaga kompromisów m.in. na etapie wyboru materiałów i multimediów, które mogą być dostosowane do budżetu, a tym samym mniej zaawansowane technologicznie. Dotyczy to także zastosowania pewnego schematu przy tworzeniu treści wideo i prezentacji.

Przy niewielkim budżecie rozsądniej będzie ulokować fundusze w opracowaniu interesującej narracji niż np. efektach specjalnych czy animacjach, które mogłyby być najwyżej na przyzwoitym poziomie.

Przykładem takiej realizacji jest Ośrodek Myśli Patriotycznej i Obywatelskiej w Kielcach na Wzgórzu Zamkowych. Wystawa skierowana jest głównie do młodzieży, nie mogło więc zabraknąć środków przekazów odpowiednich dla tego typu odbiorcy. Na 750 metrach kwadratowych wystawy goście mogą zapoznać się z historią za pomocą 30 prezentacji multimedialnych wyświetlanych na dotykowych monitorach, 4 stanowisk AR, makiety 3D dawnego więzienia na dotykowym stole multimedialnym oraz stereoskopowego filmu, który zabiera na spacer po kieleckiej ulicy Sienkiewicza. Kwota na aranżację wystawy wynosiła ponad 2,1 mln zł, czyli ok. 3 tys. zł/metr kwadratowy.

ośrodek myśli patriotycznej_new amsterdam

Mniejszy budżet = więcej kompromisów

Przy projektowaniu muzeum interaktywnego lub wystawy multimedialnej finanse nie są jedynym ograniczeniem. Należy jednak mieć świadomość, że im mniejszy budżet tym na więcej kompromisów trzeba będzie pójść, co oczywiście może wpływać na finalny produkt.

Jeżeli jednak zależy nam, by dane fundusze wykorzystać najefektywniej, optymalnym jest zatrudnienie projektantów, którzy mając lub opracowując historię, koncepcję i scenariusz wystawy, dobiorą odpowiednie środki przekazu zarówno do opowieści jak i budżetu. Koszt takiego projektu może wynosić ok. 10% całego budżetu przedsięwzięcia.

Należy również powiedzieć sobie jasno, że przekonanie „im więcej drogich multimediów, tym wyższa frekwencja w muzeum” jest błędne. W ostatnich latach nasze kina widziały wiele produkcji, gdzie koszty efektów specjalnych sięgały niebotycznych kwot. Jednak nawet najlepsze hollywoodzkie VFX (visual effects) nie będą w stanie ukryć słabego scenariusza.

Tak samo najdroższy projektor multimedialny nie uczyni filmu lepszego niż jest w rzeczywistości. Ale wciągający scenariusz, ciekawy montaż i muzyka sprawią, że wideo zainteresują każdego, nawet na zwykłym tablecie.

Prosty film z piękną historią i przekazem zawsze będzie cieszył się uznaniem.

Prace nad ekspozycją lub muzeum multimedialnym warto rozpocząć od historii, którą chcemy opowiedzieć, opracowania narracji i dopasowania jej do profilu odbiorcy. Dopiero kolejnym etapem jest dobór środków przekazu, czyli technologii i scenografii. Te elementy aranżacji zdecydowanie lepiej jest oddać w ręce specjalistów od muzeów narracyjnych.

Autor: Wojciech Florczyk, CEO New Amsterdam

*Wszystkie kwoty podane w artykule są kwotami netto.

Dodaj komentarz